Lavrov misallar çəkib: Afrika İttifaqı, Latın Amerikası və Karib hövzəsi Dövlətləri İttifaqı, ATƏT, eləcə də ASEAN və Körfəz Əməkdaşlıq Şurası kimi subregional assosiasiyalar. O vurğulayıb ki, Avrasiya qonşuluğu ilə bağlı ölkələrin vahid forumu yoxdur, buna görə də Rusiya prezident Vladimir Putinin haqqında danışdığı konsepsiyanı irəli sürəcək.
Lavrov bəyan edib ki, Rusiya artıq Avrasiya İqtisadi Birliyi (AİB), MDB, KTMT üzvü olan dövlətlər və bütün qitələrdəki digər tərəfdaşlarla intensiv dialoq aparır. Rusiya xarici işlər nazirinin sadaladığı kontinental və subregional strukturlar siyahısına Türk Dövlətləri İttifaqı (TDT) daxil edilməyib, TDT üzvlərinə keçmiş sovet dövlətləri olan Azərbaycan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstan daxildir, Türkmənistan isə müşahidəçi statusuna malikdir.
Güman etmək olarmı ki, Moskva yeni Avrasiya İttifaqının yaradılması layihəsində Ankara ilə məsləhətləşmələr aparmır və ya TDT-ni sıradan çıxarmağa çalışır? Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Krım da daxil olmaqla, Ukraynanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyini açıqlayanda, Lavrov-Rubio danışıqları ilə bağlı hələlik heç bir məlumat verilməmişdi.
Rusiya keçmiş SSRİ ərazisində TDT-nin mövcudluğuna “diqqət yetirməməklə”, faktiki olaraq “eyni xırda pulla” cavab verir və Ərdoğanın postsovet türkdilli dövlətlərini vahid institusional strukturda birləşdirmək səylərini tanımır. Ola bilsin ki, Lavrov-Rubio danışıqlarında bu məsələyə toxunulmayıb, amma Rusiya-ABŞ geosiyasi “tacqoyması” fərziyyələr və ekspert qənaətləri müstəvisindən praktiki müzakirələr sferasına keçib.
Əgər Avropa İttifaqının aparıcı ölkələri və Böyük Britaniya ABŞ prezidentini fikrindən daşındıra bilməsələr, bu ehtimal isə çox kiçikdirsə, o zaman Ukraynanı “diz çökdürdükdən” sonra Putin, şübhəsiz ki, AİB və KTMT-yə üzv dövlətlərin liderləri ilə başqa “dildə” danışacaq. Donald Trampın prezidentlik müddəti qısadır, çox güman ki, onun daha bir müddət vəzifə tutmaq arzusu var, lakin ABŞ-də Franklin Ruzveltin presedenti çətin ki, təkrarlansın, buna görə də Rusiya prezidenti siyasi məntiqdən çıxış edərək, 2028-ci ilin sonuna qədər “dəmiri isti-isti döyməyə” və “SSRİ-ni bərpa etməyə” çalışacaq.
ABŞ prezidenti fevralın sonuna kimi Putinlə görüşə biləcəyini açıqlayıb, sonuncu isə Çinə yola düşür. Görünür, o, “yoldaş Si”ni inandırmağa çalışacaq ki, Moskvanın maraqlarına hörmətlə bağlı Moskva-Pekin razılaşması ilə vasitəçilik olunmasa, Çinin postsovet məkanında “ovlayacağı heç nə yoxdur”.
Asif Cəfərov
Ordu.az
